Kỳ tích hồi sức: Cuộc chiến 192 giờ cứu sống bệnh nhân có máu "đục như sữa" và suy đa tạng kịch phát.

Đồng Hới, Quảng Trị – Một trường hợp y khoa hy hữu vừa được ghi nhận tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới khi các bác sĩ tiếp nhận một bệnh nhân có chỉ số mỡ máu (Triglycerid) tăng cao gấp hơn 60 lần mức bình thường. Trong tình trạng thập tử nhất sinh, suy đa tạng và viêm tụy cấp hoại tử, sự sống của người bệnh tưởng chừng như đã tắt. Nhưng bằng sự quyết đoán và kỹ thuật chuyên sâu, các bác sĩ đã tạo nên một kỳ tích.

Bệnh viện Hữu Nghị Việt Nam - Cu Ba Đồng Hới cứu sống bệnh nhân viêm tuỵ cấp nặng biến chứng suy đa tạng

Cơn đau định mệnh và chuyến xe cấp cứu muộn màng

Ngày 25/1/2026, Khoa Cấp cứu Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới tiếp nhận bệnh nhân nam (56 tuổi) trong tình trạng nguy kịch. Trước đó hai ngày, người đàn ông này bắt đầu xuất hiện những cơn đau âm ỉ vùng thượng vị. Như tâm lý chung của nhiều người, ông nghĩ đó chỉ là cơn đau dạ dày thông thường do ăn uống dịp cận Tết nên tự mua thuốc uống và nghỉ ngơi tại nhà.

Tuy nhiên, cơn đau không thuyên giảm mà ngày càng dữ dội hơn, lan ra sau lưng, kèm theo nôn ói liên tục và khó thở. Đến khi da bắt đầu nổi vân tím – dấu hiệu của tình trạng sốc và thiếu oxy tổ chức nghiêm trọng – gia đình mới hoảng hốt đưa ông đi cấp cứu.

Khi chuyển vào Khoa Hồi sức Tích cực – Chống độc, "cánh cửa tử thần" dường như đã mở toang trước mắt người bệnh. Bệnh nhân rơi vào trạng thái lơ mơ, rối loạn ý thức, bụng chướng căng cứng. Các chỉ số sinh tồn liên tục báo động đỏ: huyết áp tụt sâu phải duy trì bằng thuốc vận mạch liều cao, suy hô hấp nặng phải hỗ trợ thở máy, chức năng thận và gan suy giảm cấp tính.

BS.CKII Nguyễn Đại Việt Đức – Trưởng Khoa Hồi sức Tích cực – Chống độc, người trực tiếp chỉ đạo ca trực hôm đó nhớ lại: "Bệnh cảnh diễn biến quá nhanh. Khi tiếp nhận, chúng tôi xác định đây là một ca 'rất nặng'. Áp lực ổ bụng tăng cao chèn ép các tạng, cộng với tình trạng sốc nhiễm độc khiến cơ hội sống sót của bệnh nhân bị thu hẹp lại từng giờ."

Kết quả chụp cắt lớp vi tính ổ bụng: Hình ảnh viêm tuỵ cấp Balthazar E

Sự thật kinh hoàng sau ống máu "trắng đục"

Để tìm nguyên nhân gốc rễ cho tình trạng suy sụp đa cơ quan nhanh chóng này, các xét nghiệm cận lâm sàng khẩn cấp đã được thực hiện. Kết quả trả về khiến cả ê-kíp trực phải giật mình.

Chỉ số Triglycerid trong máu bệnh nhân đạt mức 120,70 mmol/L.

Để hình dung mức độ khủng khiếp của con số này, chúng ta cần biết rằng ở một người bình thường khỏe mạnh, chỉ số Triglycerid thường duy trì ở mức dưới 1,7 mmol/L. Mức 11 mmol/L đã được coi là rất cao và có nguy cơ gây viêm tụy. Nhưng ở bệnh nhân này, con số đó cao gấp hơn 60 lần ngưỡng an toàn và gấp hơn 10 lần ngưỡng nguy hiểm.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) ổ bụng khẳng định ch nỗi lo sợ của các bác sĩ: Hình ảnh viêm tụy cấp mức độ nặng (thang điểm Balthazar E – mức độ cao nhất trong thang đánh giá độ nặng trên chẩn đoán hình ảnh), kèm theo đó là dịch ổ bụng nhiều, thâm nhiễm mỡ quanh tụy rộng.

"Đây là một trường hợp điển hình và cực kỳ nghiêm trọng của viêm tụy cấp do tăng Triglycerid. Khi nồng độ chất béo trung tính này quá cao, chúng làm tắc nghẽn các mao mạch tại tụy, gây thiếu máu cục bộ và kích hoạt men tụy tiêu hủy chính nhu mô tụy, giải phóng hàng loạt độc tố vào máu gây suy đa tạng," một bác sĩ trong ê-kíp giải thích.

Huyết tương của bệnh nhân được lấy ra đục như sữa bằng kỹ thuật thay huyết tương

Kích hoạt "Vũ khí hạng nặng" trong hồi sức cấp cứu

Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, một cuộc hội chẩn khẩn cấp ngay tại giường bệnh đã diễn ra. Các bác sĩ thống nhất: Nếu chỉ điều trị nội khoa thông thường, bệnh nhân chắc chắn sẽ tử vong trong vài giờ tới do cơn bão Cytokine và suy đa tạng không thể đảo ngược.

Quyết định được đưa ra: Phải triển khai đồng bộ các kỹ thuật hồi sức chuyên sâu nhất hiện có tại bệnh viện – "Đa phương thức, đa mục tiêu".

1.     Kiểm soát hô hấp: Bệnh nhân được đặt ống nội khí quản và thở máy xâm nhập chiến lược bảo vệ phổi.

2.     Hồi sức tuần hoàn: Sử dụng vận mạch và bù dịch để nâng huyết áp, đảm bảo tưới máu cho các tạng đang suy yếu.

3.     Lọc máu liên tục (CRRT): Một hệ thống "thận nhân tạo" hoạt động 24/24 giờ để thay thế chức năng thận đã bị tê liệt, giúp đào thải độc tố, cân bằng toan kiềm và điều chỉnh rối loạn điện giải.

4.     Thay huyết tương (Plasma Exchange - PEX): Đây là đòn quyết định.

Kỹ thuật thay huyết tương được ví như việc "giặt rửa" dòng máu. Máy sẽ tách bỏ phần huyết tương chứa đầy mỡ và độc tố của bệnh nhân, sau đó bù lại bằng một lượng huyết tương sạch tương ứng.

Hình ảnh thực tế trong quá trình thực hiện kỹ thuật này đã gây ám ảnh cho nhiều người chứng kiến: Những túi huyết tương được lọc ra từ cơ thể bệnh nhân không có màu vàng rơm trong vắt như thường lệ, mà đặc quánh và trắng đục như sữa. Đó chính là lớp mỡ Triglycerid đậm đặc đang "bức tử" các mạch máu.

BS.CKII Nguyễn Đại Việt Đức chia sẻ: "Thay huyết tương là kỹ thuật hồi sức chuyên sâu giúp loại bỏ nhanh chóng các yếu tố gây bệnh (ở đây là Triglycerid và các chất trung gian gây viêm). Việc triển khai kỹ thuật này kịp thời là chìa khóa vàng để ngăn chặn quá trình hoại tử tụy lan rộng và cứu vãn chức năng các tạng khác."

8 ngày đêm và sự hồi sinh kỳ diệu

Cuộc chiến giành giật sự sống diễn ra liên tục, không ngơi nghỉ. Các điều dưỡng và bác sĩ thay phiên nhau túc trực bên giường bệnh, điều chỉnh từng thông số máy thở, từng ml dịch truyền theo diễn biến từng phút của bệnh nhân.

Ngày thứ nhất, rồi ngày thứ hai trôi qua trong sự căng thẳng tột độ. Đến ngày thứ ba, những tín hiệu tích cực đầu tiên xuất hiện: Huyết áp bệnh nhân bắt đầu ổn định hơn, liều thuốc vận mạch giảm dần. Màu sắc dịch lọc máu bớt đục.

Đến ngày thứ 5, tình trạng tri giác của bệnh nhân cải thiện. Dù vẫn còn thở máy nhưng ông đã có thể mở mắt, đáp ứng với y lệnh của bác sĩ.

Và điều kỳ diệu đã đến trọn vẹn vào ngày 01/02/2026 – tròn 8 ngày sau khi nhập viện. Bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo, cai được máy thở và rút ống nội khí quản thành công. Hệ thống lọc máu liên tục cũng được gỡ bỏ khi chức năng thận dần hồi phục.

Kết quả xét nghiệm lại cho thấy chỉ số Triglycerid đã giảm sâu từ mức "tử thần" 120,70 mmol/L xuống còn 5,6 mmol/L. Các dấu hiệu suy tạng được đẩy lùi, áp lực ổ bụng giảm, bệnh nhân đã có thể giao tiếp và ăn uống nhẹ trở lại.

Sự hồi phục này không chỉ là niềm vui vỡ òa của gia đình người bệnh mà còn là sự khẳng định năng lực chuyên môn vững vàng của đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới trong việc làm chủ các kỹ thuật hồi sức cao cấp.

Bài học cảnh tỉnh từ "Sát thủ thầm lặng"

Trường hợp trên là một hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ về lối sống và sự chủ quan trước bệnh tật. Viêm tụy cấp do tăng Triglycerid không phải là bệnh lý hiếm gặp, nhưng mức độ nặng và biến chứng suy đa tạng như bệnh nhân này là cực kỳ nguy hiểm.

Theo các chuyên gia y tế, rối loạn chuyển hóa Lipid (mỡ máu) thường diễn biến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Người bệnh vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường mà không biết rằng lượng mỡ trong máu đang tích tụ, chờ đợi một yếu tố kích thích (như một bữa ăn thịnh soạn nhiều dầu mỡ, uống nhiều rượu bia) để bùng phát thành viêm tụy cấp.

Cơ chế gây bệnh: Khi Triglycerid tăng quá cao (>11 mmol/L), chúng sẽ bị thủy phân bởi men Lipase của tụy, tạo ra các axit béo tự do độc hại. Các axit béo này gây tổn thương tế bào nang tụy và mao mạch, dẫn đến thiếu máu cục bộ, hoại tử tụy và phản ứng viêm toàn thân.

Để phòng ngừa "sát thủ thầm lặng" này, BS.CKII Nguyễn Đại Việt Đức khuyến cáo người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt 4 nguyên tắc vàng:

1.     Kiểm soát chế độ ăn: Hạn chế tối đa rượu bia, đồ uống có cồn. Giảm tiêu thụ nội tạng động vật, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh. Tăng cường rau xanh và chất xơ.

2.     Khám sức khỏe định kỳ: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Cần xét nghiệm bộ mỡ máu (Cholesterol, Triglycerid, HDL, LDL) ít nhất 6 tháng/lần. Nếu phát hiện bất thường, cần điều trị theo phác đồ của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc.

3.     Kiểm soát bệnh lý nền: Những người mắc bệnh đái tháo đường, béo phì, hội chứng chuyển hóa có nguy cơ tăng Triglycerid cao hơn người bình thường, cần được theo dõi sát sao.

4.     Cảnh giác với dấu hiệu cấp tính: Khi xuất hiện cơn đau bụng vùng thượng vị dữ dội, đau xiên ra sau lưng, nôn nhiều, chướng bụng, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa hoặc hồi sức cấp cứu. Thời gian là vàng, việc chần chừ tự điều trị tại nhà (cạo gió, uống thuốc giảm đau dạ dày…) có thể làm mất đi cơ hội cứu sống, dẫn đến biến chứng suy đa tạng và tử vong.

Thành công của ca bệnh này một lần nữa khẳng định vai trò tiên phong của Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới trong việc ứng dụng các kỹ thuật cao (CRRT, thay huyết tương) vào thực tiễn lâm sàng, mang lại cơ hội sống thứ hai cho những bệnh nhân nguy kịch ngay tại địa phương mà không cần chuyển tuyến.